UMOJA WA MATAIFA, Aprili 9 (IPS) – Mwaka 2025, angalau wasaidizi wa kibinadamu 326 walirekodiwa kuuawa katika nchi 21, na kufanya jumla ya watu waliouawa katika kipindi cha miaka mitatu kufikia zaidi ya 1,010. Tunatambua, tunahuzunisha na kumheshimu kila mmoja wa wenzetu 326, na tunaweka kazi iliyo mbele yao kwa kumbukumbu yao.
Kati ya vifo hivyo zaidi ya 1,000, zaidi ya 560 walikuwa Gaza na Ukingo wa Magharibi, 130 Sudan, 60 Sudan Kusini, 25 Ukraine na 25 (Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo).
Idadi hiyo – zaidi ya 1,000 – inalinganishwa na 377 iliyorekodiwa kama waliouawa ulimwenguni katika miaka mitatu iliyopita – kwa hivyo hiyo ni karibu mara tatu ya idadi ya vifo. Hii sio kuongezeka kwa bahati mbaya – ni kuanguka kwa ulinzi.
Watu hawa wa kibinadamu waliuawa wakati wa kusambaza chakula, maji, dawa, makazi. Walikufa katika misafara iliyo na alama wazi na kwenye misheni iliyoratibiwa moja kwa moja na mamlaka. Na, mara nyingi sana, waliuawa na Nchi Wanachama wa Umoja wa Mataifa.
Wanabinadamu wanajua tunakabiliwa na hatari. Ni asili ya kazi yetu, maeneo ambayo tunafanyia kazi.
Vifo hivi si kwa sababu sisi ni wazembe na maisha yetu. Ni kwa sababu wahusika kwenye mzozo wanazembea na maisha yetu.
Kwa hivyo, kwa niaba ya zaidi ya elfu moja ya wafadhili waliokufa na familia zao, tunauliza: kwa nini?
Je, ni kwa sababu ulimwengu hauamini tena katika azimio nambari 2730 la Baraza la Usalama, ambalo ulizungumza kwa uharaka huo wa kimaadili kuhusu kukomesha unyanyasaji dhidi ya wafadhili wa kibinadamu?
Je, ni kwa sababu sheria ya kimataifa ya kibinadamu, iliyotungwa na kizazi cha viongozi wa kisiasa wenye hekima kwa wakati kama huu, haifai tena?
Je, ni kwa sababu ni muhimu zaidi kuwalinda wale wanaobuni, kuuza, kusambaza na kurusha silaha hatari – ikiwa ni pamoja na ndege zisizo na rubani, zana za mtandao, akili bandia – kuliko kutulinda?
Je, ni kwa sababu wale wanaotuua hawaoni gharama yoyote kwa matendo yao? Ni wangapi walifunguliwa mashitaka? Ni viongozi wangapi waliojiuzulu? Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa lilisisitiza juu ya uchunguzi ngapi? Uliwahi kuchagua katika hasira yako?
Au ni kwa sababu Nchi Wanachama zinaona nambari hizi kama uharibifu wa dhamana, sehemu ya ukungu wa vita? Au mbaya zaidi, sasa tunaonekana kama walengwa halali?
Na pengine swali la kustaajabisha zaidi: ikiwa vifo hivi ‘vingezuilika,’ kwa nini basi havikuzuiwa?
Zaidi ya Nchi Wanachama 110 zimechagua kuchukua hatua pamoja kupitia tamko la kisiasa kuhusu ulinzi wa wasaidizi wa kibinadamu. Bado katika majanga mengi, wahudumu wa kibinadamu sio tu wanauawa.
Kitendo chetu kinawekewa vikwazo, kuadhibiwa, kutengwa. Tunaambiwa wapi tusiende, nani tusisaidie. Tunanyanyaswa au kukamatwa kwa kufanya kazi yetu. Na tunadanganywa – na uwongo huo una matokeo haya.
Na, bila shaka, wasaidizi wa kibinadamu wanapodhurika, mara nyingi misaada hukoma. Kliniki zimefungwa, chakula hakifiki. Nchini Yemen, 73 UN na wafanyakazi kadhaa wa mashirika yasiyo ya kiserikali wanasalia kuzuiliwa kiholela na Houthis. Nchini Afghanistan na Yemen, wanawake wanaotoa misaada ya kibinadamu wanazuiwa kufanya kazi zao.
Huko Gaza, Israel inazuia mashirika ya Umoja wa Mataifa na NGOs za kimataifa. Nchini Myanmar, ukosefu wa usalama na vikwazo vya upatikanaji vilikata misaada kwa zaidi ya watu 100,000 kwa mwezi mmoja.
Na nchini Ukraine, mashambulizi ya ndege zisizo na rubani yamewalazimu makundi ya misaada kujiondoa katika jamii zilizo mstari wa mbele.
Katika visa hivi vyote, matokeo ya vifo vya wafadhili wa kibinadamu mara nyingi ni kifo cha matumaini kwa mamilioni ya watu wanaowategemea. Mitindo hii, pamoja na kuporomoka kwa ufadhili kwa kazi yetu ya kuokoa uhai, ni dalili ya ulimwengu usio na sheria, wenye ubinafsi na wenye jeuri. Mauaji ya kibinadamu ni sehemu ya shambulio pana zaidi kwenye Mkataba wa Umoja wa Mataifa na sheria za kimataifa za kibinadamu.
Sheria ya kimataifa ya kibinadamu haikuwahi, na si sasa, zoezi la kitaaluma. Kwa heshima ya wenzetu waliouawa, na kwa mshikamano na wale wanaohatarisha maisha yao sasa, tunakuomba uchukue hatua kwa imani kubwa zaidi, uthabiti na ujasiri.
Kwa kawaida nahitimisha kwa maswali matatu ya Baraza hili. Lakini inaonekana kuwatusi wenzako zaidi ya elfu moja waliouawa kurejea kwako ahadi za SCR 2730: ulinzi, uadilifu, uwajibikaji.
Tunakuja hapa sio kukukumbusha ahadi hizi, lakini kukupa changamoto kuzitekeleza.
Kwa sababu tukitupilia mbali kanuni hizi tulizozipata kwa bidii, basi uadilifu wa Baraza hili, na sheria tulizoko hapa kuzilinda, zife na wenzetu.
Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260409064428) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
