UMOJA WA MATAIFA, Aprili 21 (IPS) – Migogoro ya kijeshi inayoendelea katika Mashariki ya Kati—iliyohusisha Marekani, Israel, Palestina, Iran na Lebanon—imeimarisha kwa njia isiyo ya moja kwa moja mipango ya Korea Kaskazini ya kupanua silaha zake za nyuklia.
Kiongozi wa Korea Kaskazini Kim Jong-un amenukuliwa akisema mashambulizi ya Marekani dhidi ya Iran yalihalalisha uamuzi wake wa kuimarisha uwezo wake wa kijeshi na hatimaye yataifanya nchi yake kuwa salama katika ulimwengu unaoyumbishwa na sera za kigeni za Rais Trump.
Kichwa cha habari katika makala ya New York Times wiki jana kilisomeka: “Korea Kaskazini Yafanyia Majaribio ya Silaha Mpya, Inayojifunza kutoka kwa Vita katika Mashariki ya Kati”.
Miongoni mwa silaha zilizojaribiwa ni makombora yaliyokuwa yamebeba silaha za nguzo na mabomu ya grafiti, kama vile silaha ambazo zimetokea Mashariki ya Kati, Times ilisema.
Majaribio hayo yanaashiria kuwa Korea Kaskazini inajaribu kujifunza kutokana na vita vya Mashariki ya Kati.
Akijibu kuhusu nia ya Rais Trump ya kutaka kukutana naye, kiongozi huyo wa Korea Kaskazini amesema atakubali kufanyika kwa mkutano huo, iwapo tu Marekani itaitambua rasmi nchi yake kuwa nchi yenye nguvu za nyuklia-na akahoji kuwa viongozi wa Iraq na Libya wangenusurika mashambulizi ya Marekani iwapo wangekuwa na kifaa cha kuzuia nyuklia.
“Sioni sababu yoyote ya kutoshirikiana vyema na Marekani ikiwa itaondoa sera yake ya uhasama dhidi yetu na kuheshimu hali yetu ya sasa (ya nyuklia)”, alisema katika hotuba yake Februari mwaka jana.
Trump alikutana na kiongozi huyo wa Korea Kaskazini mara tatu katika muhula wake wa kwanza madarakani (2017-2021), ikijumuisha mikutano ya kilele huko Singapore (Juni 2018) na Hanoi (Februari 2019), ikifuatiwa na mkutano mfupi katika DMZ (Juni 2019), ambapo Trump alikua rais wa kwanza wa Merika aliyeketi kuingia Korea Kaskazini.
Wakati huo huo, Kituo cha Stimson chenye makao yake makuu mjini Washington kinaeleza kwamba licha ya vikwazo vikali vya kiuchumi vya kimataifa vilivyowekwa hasa kupitia Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa, maendeleo ya Korea Kaskazini katika maendeleo ya nyuklia na makombora na pia mafundisho yake ya nyuklia yamekuwa ya ajabu, hasa tangu mazungumzo na utawala wa Trump yalikwama mwaka 2018-19.
Msimamo wa Korea Kaskazini kwamba uondoaji wa nyuklia hauwezi kujadiliwa ulisisitizwa tena katika Kongamano lao la hivi majuzi la Chama lililofanyika Februari 2026.
Dk MV Ramana, Profesa na Mwenyekiti wa Simons katika Uondoaji Silaha, Usalama wa Kimataifa na Binadamu, Mkurugenzi wa Pro tem, Shule ya Sera ya Umma na Masuala ya Kimataifa katika Chuo Kikuu cha British Columbia, Vancouver, aliiambia Inter Press Service kuwa mashambulizi ya Marekani na Israel dhidi ya Iran hayakuchochewa na kuongeza zaidi motisha kwa nchi kupata silaha za nyuklia.
“Hakuna njia ya kuwa na uhakika kwamba ununuzi kama huo ungelinda nchi kama hizo chini ya hali zote, haswa wakati nguvu za kijeshi kama Merika zinafanya uhasama kama huo”.
Lakini badala ya kwenda chini katika mwelekeo huo, alidokeza, “juhudi zetu zinapaswa kuelekezwa katika kuhakikisha kwamba nchi hazifanyi vurugu za kijeshi na kushambulia nchi nyingine, na tofauti zinatatuliwa kwa njia za amani na za kidiplomasia.
Ingawa uongozi wa sasa katika nchi nyingi huenda usiwe na mwelekeo wa kutenda kwa njia kama hizo, ni juu ya jumuiya za kiraia na vuguvugu za kijamii kusaidia kuongoza serikali katika mwelekeo wa amani zaidi, alisema Dk Ramana.
Korea Kaskazini imepata maendeleo “mbaya sana” katika uwezo wake wa kuzalisha silaha zaidi za nyuklia, mkuu wa shirika la Umoja wa Mataifa la kudhibiti nyuklia amesema, katika ishara nyingine kwamba utawala huo unajaribu kutumia silaha zake za nyuklia ili kuhakikisha uhai wake, kwa mujibu wa gazeti la London Guardian.
Korea Kaskazini inadhaniwa kuwa imekusanya takriban vichwa 50 vya nyuklia, ingawa baadhi ya wataalam wana shaka na madai yake kwamba ina uwezo wa kuvipunguza ili viweze kushikamana na makombora ya masafa marefu.
Akizungumza katika ziara yake mjini Seoul, Rafael Grossi, mkuu wa Wakala wa Kimataifa wa Nishati ya Atomiki (IAEA), alithibitisha ripoti za kuongezeka kwa kasi kwa shughuli katika eneo kuu la nyuklia la Korea Kaskazini, Yongbyon.
Grossi alisema kazi imeongezeka katika kinu cha 5MW cha Yongbyon, kitengo cha kuchakata tena, kinu cha maji na vifaa vingine, na nchi inaaminika kuwa na dazeni kadhaa za vichwa vya nyuklia.
Katika mahojiano na IPS, Alice Slater, ambaye anahudumu katika Bodi za World Beyond War na Mtandao wa Kimataifa wa Kupambana na Silaha na Nguvu za Nyuklia katika Anga na pia ni Mwakilishi wa Shirika lisilo la Kiserikali la Umoja wa Mataifa la Nuclear Age Peace Foundation, aliiambia IPS “kwa mara nyingine tena, Korea Kaskazini inatajwa kuwa taifa mbovu kwa kulalamika kwamba mipango yake ya kuimarisha uwezo wake wa kijeshi wa Iraq na Marekani ilifanya juhudi zozote za Marekani katika kuangamiza silaha za nyuklia nchini Iraq kuwa za haki. alifanya.”
Hairipotiwi sana, alisema, kwamba Korea Kaskazini ndiyo nchi pekee ya nyuklia kuunga mkono kura mwaka 2016 katika Kamati ya Kwanza ya Umoja wa Mataifa iliyoidhinisha mazungumzo ya kuendeleza mkataba wa kupiga marufuku silaha za nyuklia ambao ulisababisha kupitishwa kwa Mkataba wa Kuzuia Silaha za Nyuklia 2017.
Kila taifa moja la nyuklia pamoja na majimbo yanayojikinga chini ya mwavuli wa nyuklia wa Marekani, alidokeza kwamba, walisusia mkutano huo (isipokuwa Uholanzi ambayo iliamriwa kuhudhuria mkutano wa Umoja wa Mataifa kwa kura ya Bunge lake).
Ni yapi yalikuwa majimbo ya kweli ya wahuni? Aliuliza.
Wakati habari, inaongozwa na kile imekuwa ilivyoelezwa na Ray McGovern mwanzilishi wa Taaluma za Ujasusi za Veterans kwa Sanity kama sehemu ya MICIMATT (Shirika la Ujasusi la Kitaaluma la Kitaaluma la Kitaaluma la Kitaaluma la MICIMATT), sasa linatangaza hatari mpya za nyuklia na matarajio ya kutisha ya uwezekano wa kuenea kwa silaha za nyuklia kwa mataifa ya ziada, hakuna tahadhari inayolipwa kwa fursa za kusimamisha mbio za silaha za nyuklia na mbio za Amerika za kumiliki silaha kwa gharama ya hivi majuzi “ya Amerika” kwa gharama ya hivi karibuni. bilioni 1.5 katika miaka ijayo.
“Kuna uhusiano wa wazi,” alisema Slater, “kati ya kudumisha nafasi kwa ajili ya amani na nia ya Urusi na China kujadiliana kuhusu kutokomeza silaha za nyuklia, tukirudi nyuma wakati Gorbachev alipopendekeza Reagan kwamba Marekani na Urusi ziondoe silaha zao za nyuklia mradi Marekani itaacha mipango yake ya kutawala na kudhibiti nafasi katika hati yake ya Dira ya 2020.”
Wakati Reagan alipenda wazo la kukomesha nyuklia, alikataa kuacha mipango yake ya Star Wars. Russia na China ziliwasilisha rasimu ya mkataba katika Kamati ya Umoja wa Mataifa iliyo na makubaliano mjini Geneva mwaka 2014 na 2018 ambayo Marekani ilizuia, ikikataa kuruhusu majadiliano yoyote.
Mwezi huu uliopita wa Mei 2025, katika Maadhimisho ya Miaka 80 ya Vita vya Kidunia vya pili, walitoa pendekezo la kushangaza la kutaka ushirikiano wa kimataifa, wakiunga mkono “jukumu kuu la kuratibu la Umoja wa Mataifa” na kuomba hatua kadhaa zinazoweza kuongeza “utulivu wa kimkakati”
Hasa, walikosoa mpango wa Dome wa Dhahabu wa Marekani, wakihimiza haja ya uzinduzi wa mapema wa mazungumzo ili kuhitimisha chombo cha kisheria cha kimataifa kulingana na rasimu ya mkataba wao wa kuzuia silaha na matumizi ya nguvu katika anga ya nje. Waliahidi hata kukuza dhamira ya kimataifa “wasiwe wa kwanza kupeleka silaha katika anga za juu”.
“Iwapo vuguvugu la udhibiti wa amani na silaha duniani lingechukua mwito huu wa ajabu na fursa ya kubadili mkondo mbaya ambao tunaonekana kuporomoka kuelekea – na kutaka serikali zetu ziingie kwenye mazungumzo juu ya mkataba wa kuhakikisha kwamba tutadumisha silaha na mazingira yasiyo na vita katika anga, hakuna shaka kwamba njia mpya pia itafunguliwa ili hatimaye kupiga marufuku bomu”.
Wakati wa kutoa amani nafasi, alitangaza Slater.
Wakati huo huo, Nchi Wanachama katika Mkataba wa Kuzuia Uenezaji wa Nyuklia (NPT) zitakutana kwenye Umoja wa Mataifa kwa ajili ya Mkutano wa Mapitio ya NPT wa 2026 Aprili 27-Mei 22.
Mkutano wa Mapitio unakuja wakati wa kuongezeka kwa vitisho vya nyuklia vinavyotokana na migogoro ya silaha inayohusisha Mataifa yenye silaha za nyuklia, hasa uvamizi wa Urusi dhidi ya Ukraine na uvamizi wa Marekani/Israeli nchini Iran.
“Hii itafanya mazungumzo na mazungumzo huko New York kuwa magumu sana, lakini pia muhimu sana”, kulingana na Wabunge wa Kuzuia Kueneza na Kupunguza Silaha za Nyuklia (PNND).
PNND inasema itashiriki kikamilifu katika Mkutano wa Mapitio – kwa kushirikiana na shughuli katika mabunge duniani kote – kuunga mkono NPT kwa kuendeleza upunguzaji wa hatari za nyuklia, udhibiti wa silaha za nyuklia, usalama wa pamoja na kutokomeza silaha za nyuklia duniani kote.
Ripoti ya Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260421053931) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
