Mshtuko wa kiuchumi wa mzozo wa Mashariki ya Kati unafikia mbali zaidi ya eneo hilo, kutoka mataifa ya Caribbean yanayotegemea uagizaji hadi Nchi za Visiwa katika Pasifiki, ambapo bei za mafuta zinazopanda bei zinaathiri vibaya gharama ya chakula na mambo mengine muhimu, na kuathiri familia za kipato cha chini.
Kulingana na Uchambuzi wa Umoja wa Mataifaongezeko la kijeshi linaweza kusukuma zaidi ya watu milioni 30 katika umaskini duniani kote, na kubatilisha kazi ya maendeleo ya miaka mingi.
Hii inafanya uumbaji wa Jukwaa la Wakopajimpango wa nchi wanachama unaoungwa mkono na wakala wa biashara wa Umoja wa Mataifa (UNCTAD), hasa kwa wakati.
Tatizo ambalo limeundwa kushughulikia limekuwa likifanywa kwa miaka mingi, huku gharama ya kulipa madeni ikiongezeka kwa nchi zinazoendelea katika muongo mmoja uliopita.
Angalau nchi zilizoendelea hulipa karibu robo ya mapato yao kwa wadai wa nje, na Nchi 54, ambazo ni nyumbani kwa watu bilioni 3.4, sasa zinatumia pesa nyingi zaidi kwenye deni kuliko afya au elimu. Mnamo 2024, mzigo wa deni la nje la mataifa yanayoendelea ulifikia $11.7 trilioni.
‘mafanikio katika ufadhili wa kimataifa’
Jukwaa, ambalo liko wazi kwa mataifa yanayokopa ya ukubwa wote katika hatua mbalimbali za maendeleo na madeni, itawaruhusu kushiriki ujuzi na kukuza sauti yao ya pamoja.
Pia itaimarisha uwezo wao wa kukabiliana na changamoto za madeni.
Siku ya Jumatano, saa tukio huko Washington DC kuzindua kikundi, UN Katibu Mkuu Antonio Guterres – ambao Kikundi cha Wataalamu wa Madeni alipendekeza wazo kwa Jukwaa la 2025 – ilielezea mpango huo kama “mafanikio katika ufadhili wa kimataifa,” ikilinganishwa na vikundi vilivyoanzishwa kwa muda mrefu kwa nchi zinazodai, kama vile Klabu ya Paris, Klabu ya London na Taasisi ya Fedha ya Kimataifa.
© IFAD/Ibrahima Kebe Diallo
Jamii katika nchi zinazoendelea ziko hatarini zaidi kwa kupanda kwa bei ya vyakula na kukatizwa kwa usambazaji. (picha ya faili)
Bw. Guterres alidokeza kwamba wakopaji mara nyingi wamekuwa wakitengwa kwenye mijadala kuhusu viwango vyao vya deni, kujikuta wakilipa, kwa wastani, viwango vya riba ambavyo ni zaidi ya mara mbili ya vile vinavyokabili uchumi wa juu..
Hii, alisema, “inaziacha nchi zinazoendelea katika hali mbaya ya kupata ufadhili wanaohitaji, ambayo ni mfano mwingine wa wazi wa ukosefu wa usawa unaojificha katika moyo wa usanifu wa fedha duniani.”
Kuongeza shinikizo
Mkuu huyo wa Umoja wa Mataifa alizungumzia “shinikizo linalozidi” linalosababishwa na vita katika Mashariki ya Kati, ambayo inasababisha kupanda kwa gharama za malighafi, ukuaji wa polepole na misururu ya ugavi, juu ya bei ya juu ya mafuta.
Jukwaa, alisema, litasaidia nchi zilizokopa kubadilishana ujuzi wa kitaalamu kuhusu urekebishaji wa madeni; kuwapa zana za kushirikiana na wadai wao kwa masharti sawa; tuma ishara wazi ya soko kwa wadai – uwezekano wa kupunguza gharama za kukopa – na uwaweke katikati ya majadiliano kwenda mbele.
“Nchi zinazoendelea zinakua wahusika wa kiuchumi,” alisema Bw. Guterres, “na utawala wa kimataifa lazima ubadilike ipasavyo.”
