Wiki iliyopita nilipata fursa ya kutembelea viwanda vitatu vya bidhaa za Twyford vinavyoendeshwa na kampuni ya KEDA (T) Ceramics Co. Ltd kutoka China. Nilishuhudia kwa karibu uzalishaji wa vifaa vya ujenzi, hususan vigae na vioo, kwa kutumia teknolojia ya kisasa.
Kilichonishtua zaidi si ukubwa wa uwekezaji huo pekee, bali namna ambavyo wawekezaji hao wameziona na kuzitumia fursa zilizopo Tanzania, fursa ambazo kwa kiasi kikubwa sisi wenyeji tumeshindwa kuzitambua au kuzithamini ipasavyo.
Viwanda hivi vina mchango mpana katika uchumi wa nchi. Mbali na kutoa ajira za moja kwa moja kwa Watanzania, vimechochea mnyororo mzima wa thamani unaohusisha usambazaji, biashara na huduma mbalimbali.
Aidha, kupitia sera za uwajibikaji kwa jamii (CSR), vinaimarisha huduma za kijamii katika maeneo vinapofanya kazi. Kwa upande wa sekta ya ujenzi, bidhaa zake zimeongeza ubora na mvuto wa majengo, na hivyo kubadilisha taswira ya miji yetu.
Historia ya China inatoa funzo muhimu. Baada ya mwaka 1945, taifa hilo lilikuwa maskini sana. Hata hivyo, kuanzia kuanzishwa kwa dola mpya mwaka 1949 chini ya Mao Zedong na baadaye mageuzi ya kiuchumi yaliyoanzishwa na Deng Xiaoping mwishoni mwa miaka ya 1970, China ilianza safari ya kujijenga upya.
Leo hii nchi hiyo ni miongoni mwa mataifa yenye nguvu kubwa kiuchumi duniani. Mafanikio hayo hayakutokea kwa bahati mbaya, bali yalitokana na mkakati mahsusi wa kuwekeza katika viwanda, elimu na ujuzi.
Kwa upande wa Tanzania, mwaka 1967 kupitia Azimio la Arusha, taifa lilichagua mfumo wa ujamaa na kujitegemea chini ya uongozi wa Mwalimu Julius Nyerere.
Falsafa yake ilijikita katika nguzo nne: watu, ardhi, siasa safi na uongozi bora. Hata hivyo, mjadala umeendelea kuwapo kuhusu nafasi ya mtaji katika maendeleo. Wapo wanaoona kuwa fedha ni matokeo, si msingi; lakini katika uhalisia wa uchumi wa kisasa, mitaji ina nafasi ya msingi katika kuanzisha na kukuza viwanda.
Changamoto kubwa inayolikabili taifa si ukosefu wa rasilimali, bali ni upungufu wa uwekezaji katika elimu ya vitendo, ujuzi na mitaji.
Tanzania imebarikiwa kuwa na rasilimali nyingi, lakini mara nyingi zinabaki ghafi bila kuongezewa thamani. Mfano halisi ni madini ya Tanzanite, ambayo licha ya kupatikana Tanzania pekee, thamani yake kubwa hunufaisha zaidi masoko ya nje kuliko wazalishaji wa ndani.
Tofauti kati ya Tanzania na China inaonekana wazi katika namna ya kuandaa nguvu kazi. Serikali ya China iliwekeza katika kuwapeleka wananchi wake kujifunza nje, kupata ujuzi na maarifa, kisha kuwasaidia kwa mitaji waliporejea nyumbani.
Sambamba na hilo, waliwahamasisha kutafuta fursa ndani na nje ya mipaka yao. Hii ndiyo sababu leo wawekezaji wa Kichina wanaonekana kila kona ya dunia, wakichangamkia fursa na kujenga viwanda.
Katika mazingira ya Tanzania, uwepo wa viwanda vya Wachina unaibua mjadala mpana. Wapo wanaoliona kama tishio, lakini kwa mtazamo mpana zaidi, huu ni mwaliko wa kujifunza.
Badala ya kuendelea kuwa soko la bidhaa zinazoagizwa kutoka nje, Tanzania ina nafasi ya kujigeuza kuwa kitovu cha uzalishaji. Tayari dalili zinaonekana: baadhi ya bidhaa zilizokuwa zinaagizwa sasa zinazalishwa hapa nchini kwa ubora wa juu zaidi.
Hata hivyo, ili mafanikio hayo yawe endelevu, kunahitajika mkakati wa makusudi wa kuwajengea uwezo Watanzania.
Hii inahusisha kuimarisha elimu ya ufundi, kuwezesha upatikanaji wa mikopo yenye masharti nafuu na kuhamasisha ubunifu wa ndani. Serikali pia inaweza kuboresha utekelezaji wa sera za CSR ili kuhakikisha jamii zinazozunguka viwanda zinapata manufaa ya moja kwa moja yanayoonekana.
Zaidi ya yote, mabadiliko ya mtazamo ni muhimu. Kujifunza kutoka kwa Wachina au taifa lolote lililofanikiwa si udhaifu, bali ni hatua ya busara.
Bila kufanya hivyo, hatari ni kubaki watazamaji katika uchumi unaobadilika kwa kasi, huku wengine wakitumia rasilimali zetu kujinufaisha.
Ni wakati wa Watanzania kuamka, kuona fursa zilizopo na kuchukua hatua. Mapinduzi ya viwanda hayawezi kuletwa na wageni pekee; yanahitaji ushiriki wa ndani, dhamira ya dhati, na uwekezaji katika watu.
Hapo ndipo taifa litaweza kutoka kuwa soko la bidhaa za wengine na kuwa mzalishaji anayeshindana katika soko la kimataifa.
