Matokeo huja katika maelezo ya kwanza kabisa uchambuzi ya malengo ya chanjo barani Afrika, iliyochapishwa Jumatano na Shirika la Afya Ulimwenguni (WHO) na Gavi, Muungano wa Chanjo.
Pia inaandika maendeleo na changamoto katika kupanua wigo wa chanjo dhidi ya aina mbalimbali za magonjwa yanayoweza kuzuilika, pamoja na juhudi zinazoendelea za kufikia malengo chini ya mkakati wa kimataifa unaojulikana kama Ajenda ya Chanjo ya 2030.
Vifo vya surua hupungua kwa nusu
Uchambuzi huo unahusu miaka ya 2000 hadi 2024 ambayo ilishuhudia kuongezeka kwa chanjo barani Afrika wakati nchi 44 zilipoanzisha dozi ya pili ya chanjo iliyo na surua katika programu za kawaida.
Viwango vya huduma vilipanda kutoka asilimia tano hadi asilimia 55 katika kipindi hiki wakati kampeni za ziada za chanjo zilitoa chanjo milioni 622.
Pamoja, juhudi hizi zimepunguza vifo vya surua kwa nusu katika ukanda wa Afrika na kusababisha kushuka kwa asilimia 40 kwa jumla ya kesi.
Zaidi ya hayo, nchi tisa ziliripoti viwango vya chini vya matukio ya surua katika 2023 na 2024, wakati Cabo Verde, Mauritius na Seychelles zilithibitishwa mnamo 2025 kama ziliondoa surua na rubella. – nchi za kwanza za Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara kufikia hatua hii muhimu.
Maendeleo ya kushangaza lakini yasiyolingana
“Afrika imepata maendeleo makubwa chini ya kizazi kimoja, kupanua chanjo na kuokoa mamilioni ya maisha ya vijana,” alisema Dk Mohamed Janabi, Mkurugenzi wa WHO kanda.
“Lakini maendeleo hayako sawa, na hata yanapungua, na kuwaacha watoto wengi bila ulinzi kwani shabaha kuu bado hazijafikiwa. Lazima tuimarishe kwa haraka chanjo ya kawaida ili kusiwe na mtoto nyuma.”
Ratiba za kawaida kwa sasa hulinda dhidi ya magonjwa 13 yanayoweza kuzuilika, ikilinganishwa na nane katika mwaka wa 2000.
Tangu wakati huo, vifo vya homa ya uti wa mgongo vimepungua kwa karibu asilimia 40chanjo ya malaria imeanzishwa katika nchi 25, na angalau maisha milioni 1.9 yaliokolewa kupitia chanjo katika 2024 pekee– baadhi ya asilimia 42 kutokana na chanjo ya surua.
‘Kazi zaidi ya kufanya’
Ajenda ya 2030 inatazamia ulimwengu ambapo watu wote wanafaidika kikamilifu na chanjo. Inalenga upatikanaji wa asilimia 90 katika hatua nne muhimu za maisha ili kulinda dhidi ya diphtheria, pertussis (kifaduro), surua na papillomavirus ya binadamu (HPV).
Licha ya maendeleo yaliyopatikana hadi sasa, Bara la Afrika bado haliko sawa linapokuja suala la kufikia lengo la asilimia 90 kwani chanjo hailingani na watoto wengi bado wanakosekana.
WHO na Gavi watoa wito wa kuendelea kwa uwekezaji na kujitolea kwa nguvu kisiasa kudumisha mafanikio na kulinda vizazi vijavyo.
Pia wanafanya kazi na serikali kupanua wigo wa chanjo, ikiwa ni pamoja na kuharakisha na kuongeza uanzishwaji wa chanjo mpya kama vile za malaria na HPV.
Uchambuzi mpya “unaonyesha nguvu kubwa ya kuokoa maisha ya chanjo wakati chanjo inatanguliwa kama suala la sera,” alisema Dk Sania Nishtar, Mkurugenzi Mtendaji wa Gavi.
“Wakati huo huo, lazima tukubali kwamba matokeo haya ya chanjo yanaonyesha hali halisi tofauti, na tuna kazi zaidi ya kufanya. ili kuhakikisha kuwa tuna uwezo wa kuwafikia watoto mara kwa mara, hata katika mazingira magumu na ya mbali,” aliongeza.
