SRINAGAR, India, Aprili 17 (IPS) – Wakati vita katika Mashaŕiki ya Kati vikitanda katika masoko ya kimataifa, watunga seŕa, wachumi, na viongozi wa sekta walikusanyika mjini Washington wiki hii kukubaliana kuwa uchumi hautengani tena na siasa za kijiografia. Sasa ni chombo chake kikuu.
Katika Jukwaa la Uchumi lililoandaliwa na Sera ya Kigeni pamoja na Mikutano ya Spring wa Shirika la Fedha la Kimataifa na Benki ya Dunia, wasemaji walirejea tena na tena kwenye ulimwengu ulioathiriwa na mishtuko, ambapo minyororo ya ugavi, mtiririko wa nishati, na teknolojia zimekuwa zana za nguvu.
“Uchumi wa Jiografia sio msingi tena wa siasa za kimataifa. Ni jambo muhimu na muhimu,” Mkurugenzi Mtendaji wa Sera ya Mambo ya Nje Andrew Sollinger alisema katika hotuba yake ya ufunguzi.
Udharura wa mabadiliko hayo unafungamana kwa karibu na mzozo unaoendelea katika Ghuba, ambao umetatiza masoko ya nishati na kufichua udhaifu katika mifumo ya biashara ya kimataifa. Vita hivyo vimeifanya dunia kuelewa jinsi migogoro ya kikanda inavyoweza kuingia kwa haraka katika kuyumba kwa uchumi duniani kote, na kuathiri kila kitu kuanzia bei ya mafuta hadi uzalishaji viwandani.
Washiriki katika kongamano hilo walielezea mpangilio uliobadilishwa wa kimataifa ambapo serikali zinazidi kusambaza zana za kiuchumi ambazo zilizingatiwa kuwa zisizoegemea upande wowote au kiufundi.
Sera ya biashara, mtiririko wa mtaji, na minyororo ya usambazaji sasa hutumikia malengo ya kimkakati. Madini muhimu, muhimu kwa semiconductors na mifumo ya kijasusi ya bandia, yamekuwa pointi za kujiinua za kijiografia. Njia za nishati kama vile Mlango-Bahari wa Hormuz zimegeuka kuwa sehemu zinazoweza kusongwa na matokeo ya kimataifa badala ya njia za kupita tu.
“Siasa za kijiografia na uchumi zimekuwa zikihusishwa kila mara. Tunarudi kwenye shule ya fikra ambayo inaziona kama zisizoweza kutenganishwa,” Jacob Helberg, Katibu Mdogo wa Marekani wa Masuala ya Kiuchumi, alisema katika hotuba yake.
Helberg alidokeza kuongezeka kwa ushindani juu ya madini adimu, ambapo China inatawala usindikaji na imeanza kutumia udhibiti wa mauzo ya nje kama zana ya kimkakati. Wakati huo huo, korido za vifaa na vitovu vya utengenezaji vimeibuka kama sehemu za shinikizo za ziada katika mfumo wa kimataifa.
“Rundo limeunganishwa kabisa,” alisema, akimaanisha mnyororo kutoka kwa malighafi hadi teknolojia iliyomalizika. “Kuna alama kwenye kila safu.”
Mkutano ulirudi kwa mada kuu: kugawanyika.
Nchi zinazoea ulimwengu “wenye mshtuko” ulio na mizozo, magonjwa ya milipuko na ukosefu wa utulivu wa kifedha. Hii imesababisha mabadiliko kutoka kwa ushirikiano wa kimataifa kuelekea kambi zaidi za kiuchumi za kikanda na za kimkakati.
Nguvu za kati, haswa, zinakabiliwa na chaguzi ngumu. Ushindani unapozidi kuongezeka kati ya Marekani na Uchina, mataifa mengi yanapima jinsi ya kuoanisha mustakabali wao wa kiuchumi na kiteknolojia.
Dk Pedro Abramovay, Makamu wa Rais, Programu, Wakfu wa Open Society, alisema kuwa wakati huu unatoa hatari na fursa kwa nchi hizi.
“Tunahitaji kuhakikisha kuwa mamlaka ya kati yanafanya kazi kama mamlaka ya kati na sio tu watu wa kati,” alisema, akisisitiza kwamba demokrasia inaweza kuunda jukumu lao katika utaratibu unaobadilika.
Abramovay alisema wakati wa sasa umefichua kukosekana kwa usawa kwa muda mrefu katika mfumo wa kimataifa.
“Inafichua ukweli uliokuwepo hapo awali,” alisema, akimaanisha mipango ya awali ya kimataifa ambayo mara nyingi haikutimiza maslahi ya Global South.
Alibainisha kuwa shinikizo la kisiasa la ndani sasa linarekebisha jinsi nchi zinavyoshiriki kimataifa. Viongozi hawawezi tena kuungana nje bila kujibu majimbo ya ndani.
“Shinikizo hilo la ndani linaweza kuzipa nguvu hizo mamlaka za kati kudai uhuru wao na kujadili kwa ufanisi,” Abramovay alisema.
Jukwaa hilo liliangazia wito unaokua wa utaratibu wa kimataifa uliofanyiwa kazi upya unaozingatia uhuru na maslahi ya umma badala ya manufaa finyu ya kiuchumi.
“Tunahitaji kuwa na uwazi wa wazi wa ajenda. Tunahitaji kuwa na dhamira ya viongozi hao kueleza kwamba wako pale, sio kuwakilisha mashirika makubwa au, tena, maslahi na mashirika ambayo yanajieleza yenyewe, lakini hasa kuzungumza kwa jina na kuwakilisha wengi wa dunia,” Abramovay aliongeza.
Frank McCourt, mwanzilishi wa Project Liberty, alionya dhidi ya kutunga siku zijazo kama chaguo-msingi kati ya utawala wa sekta binafsi wa Marekani na miundo inayoongozwa na serikali ya China.
“Huu ni utata wa uwongo,” alisema, akitetea njia ya tatu ambayo inapatanisha teknolojia na maadili ya kidemokrasia.
Aliangazia kuongezeka kwa wasiwasi miongoni mwa nchi ambazo zinahisi kushikwa kati ya mifumo shindani, akibainisha kuwa nyingi zinachunguza mifumo mbadala ya utawala wa kidijitali na ushirikiano wa kiuchumi.
Athari za Binadamu Nyuma ya Mkakati
Ingawa majadiliano mengi yalilenga mkakati wa hali ya juu, wazungumzaji walikubali matokeo ya kibinadamu ya mabadiliko ya kijiografia.
Mshtuko wa nishati hutafsiri kuwa gharama kubwa kwa kaya. Usumbufu wa mnyororo wa ugavi huathiri kazi na ufikiaji wa bidhaa. Maamuzi yanayofanywa katika mabaraza ya mikutano na wizara yanajitokeza kwa jamii kote ulimwenguni.
“Mipango iliyowekwa vizuri zaidi inaweza kukatizwa na hali zisizotarajiwa. Lazima ubadilike, ubadilishe na ujenge vyema,” Sollinger alisema.
Ujumbe huo ulisikika katika tukio zima.
Ripoti ya Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260417101601) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
