Wakiangazia hali ya uagizaji wa visiwa vingi vya Karibea, watafiti wa Umoja wa Mataifa walionya Jumatano kwamba vita – na haswa Mgogoro wa meli wa Hormuz na shida ya nishati – vimesababisha mshtuko mkubwa wa biashara ya kimataifa tangu janga la COVID19 na uvamizi kamili wa Urusi nchini Ukraine mnamo 2022.
Kaya za kipato cha chini zitaathirika zaidi, kulingana na uchambuzi kwa ushirikiano na Shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula Duniani (WFP), baada ya bei ya mafuta ghafi kupanda hadi zaidi ya dola 114 kwa pipa mapema mwaka huu, sambamba na kuongezeka kwa gharama za usafirishaji, ada za bima na ucheleweshaji wa utoaji.
“Hata kukiwa na usitishaji vita dhaifu sasa, tete bado ni kubwa – na Karibiani, inayotegemea sana chakula kutoka nje, inahisi kubana haraka.,” waandishi wa ripoti hiyo wanashikilia.
Wakati huo huo, wataalam wanaonya kuna a asilimia 61 ya nafasi ya hali ya hewa ya El Niño inayopiga katikati ya 2026; kihistoria kwa eneo la Karibea, El Niño imeleta mawimbi ya joto, ukame na kushindwa kwa mazao kwa mataifa ambayo tayari yanahangaika.
Mgogoro huo kwa kifupi:
- Mshtuko wa mafuta unaathiri bei ya vyakula: Gharama za juu za mafuta na usafirishaji zinaongeza bei ya chakula, umeme na usafiri kutoka nje, na kubana bajeti za kaya kote Karibea.
- Utegemezi mkubwa wa uagizaji kutoka nje: Kanda inategemea sana uagizaji wa chakula kutoka nje, na kuifanya iwe hatarini zaidi kwa kuongezeka kwa bei ya kimataifa na machafuko ya ugavi.
- Hofu ya ukame kuongezeka: shirika la Umoja wa Mataifa la hali ya hewa WMO linasema kuwa kuna a Asilimia 60 ya mabadiliko ya hali ya hewa ya El Niño mwaka huu. El Niño kali inaweza kuleta vipindi vikali vya ukame katika nchi zikiwemo Belize, Guyana, Suriname, Jamaika, na Trinidad na Tobago, na hivyo kutishia mazao na usambazaji wa maji.
- Ukosefu wa usalama wa chakula tayari uko juu: Bei zimepanda asilimia 55 hadi 60 tangu 2018na kuziacha familia nyingi zikihangaika, huku uhaba wa chakula bado ukiwa juu ya viwango vya kabla ya janga hilo.
- Maafa ya kurudi nyuma: Maafa ya hali ya hewa ya mara kwa mara, ikiwa ni pamoja na Hurricane Beryl katika 2024 na Kimbunga Melissa Oktoba iliyopita wameziacha kaya zikiwa na uwezo mdogo wa kustahimili au kupinga mishtuko mipya. Hii ina maana kwamba hata kupanda kwa bei ndogo au upotevu wa mazao unaweza kuingiza kaya nyingi kwenye mgogoro.
Ishara za onyo
Huko Belize, mamlaka zinajitayarisha kwa ukame, wakati wakulima katika eneo la Karibea wanahofia kupungua kwa mavuno huku mvua inavyopungua na joto kupanda.
Kwa familia za kipato cha chini, athari inaweza kuwa mbaya, kwani chakula na usafiri hufanya sehemu kubwa ya matumizi. Hii ina maana kwamba hata ongezeko la bei la kawaida litaathiri sana na kulazimisha wengi kukata milo, au kubadili chakula cha bei nafuu, kisicho na lishe, au kuanguka kwenye madeni.
Wakulima wadogo na wavuvi pia wako hatarini, wanakabiliwa na kupanda kwa gharama za uendeshaji sambamba na hali mbaya ya hewa.
Wataalam wanasema kwamba miezi ijayo itakuwa muhimu. Bila hatua za haraka za kuleta utulivu wa masoko, kusaidia mapato na kulinda uzalishaji wa chakula, kanda inaweza kutumbukia katika mgogoro mkubwa zaidi.
Hata kama hali ya kimataifa itaboreka, uharibifu unaweza kudumu – na kuacha Karibiani ikiwa imenaswa katika mzunguko wa kupanda kwa bei, majanga ya hali ya hewa na kuongezeka kwa ukosefu wa usalama wa chakula.
