Fabrizia Falcione, UNFPA Mwakilishi wa Nchi nchini Sudan, alitoa maelezo kwa waandishi wa habari mjini New York kuhusu tathmini ya hivi majuzi iliyotokana na mijadala 95 ya vikundi katika majimbo 16 kati ya 18.
Takriban wasichana 1,000 wa kike walishiriki na asilimia 76 ya wale wenye umri wa miaka 25 hadi 49 “waliripoti kujisikia kutokuwa salama katika kambi na maeneo ya uhamisho, lakini pia nje ya kambi: katika masoko, maeneo ya maji, katika maeneo ya kukusanya kuni, barabara na mitaa,” alisema, akizungumza kutoka Khartoum.
Hii ilikuwa hasa wakati wa usiku, wakati wa kwenda kutumia vyoo katika kambi.
“Haijalishi ni wapi, wanahisi kutokuwa salama, na si kuhusu matukio machache au maeneo machache,” alisema.
Kuhamishwa, vurugu na hatari katika giza
Mgogoro nchini Sudan sasa umeingia mwaka wa nne, huku mapigano kati ya Wanajeshi wa Sudan (SAF) na Wanajeshi wa Kusaidia Haraka (RSF) hayaonyeshi dalili za kusitishwa.
Bi Falcione alisema wanawake wengi ambao amekutana nao katika ziara nchini kote – ikiwa ni pamoja na katika majimbo ya kaskazini, Khartoum pamoja na majimbo ya White Nile na Blue Nile – “wameishi chini ya mashambulizi ya makombora na migogoro ya nguvu kwa miezi mingi.”
Wengi wamelazimika kuyahama makazi yao mara kadhaa “na wote wamekumbwa na vurugu kubwa au kushuhudia jeuri ikiteswa na familia zao na wanajamii.”
Zaidi ya hayo, “barabara ya kuelekea usalama si salama hata kidogo,” aliongeza huku wanawake wakikabiliana na “kunyanyaswa, unyanyasaji wa kingono, aina zote za jeuri ya kimwili, uhaba wa chakula na maji, na katika maeneo ya watu waliohamishwa, kama nilivyokuwa nikisema, wanaendelea kuhisi kutokuwa salama.”
Alielezea kutembelea kambi za wakimbizi, ambapo wanawake na watoto wanajumuisha wakazi wengi.
“Wanawake, wakiwemo wajawazito, wanalazimika kutembea usiku ndani ya kambi gizani kabisa, wakijaribu kufikia vyoo bila taa hata kidogo,” alisema.
Zaidi ya hayo, kuripoti kesi za unyanyasaji wa kijinsia bado ni ngumu sana kutokana na unyanyapaa, hofu ya kulipiza kisasi, vikwazo vya kifedha, na umbali kutoka kwa watoa huduma.
Wanawake wanataka nini
Kuhusu kile ambacho wanawake wa Sudan wanahitaji zaidi, Bibi Falcione aliripoti kuwa robo tatu ilionyesha kuwa kipaumbele kikuu kilikuwa uwezeshaji wa kiuchumi na maisha, huku misheni yake ikithibitisha kuwa wanawake wanataka kurejea majumbani mwao.
“Wanauliza mambo matatu,” alisema. “Huduma za msingi na upatikanaji wa afya; upatikanaji wa shule, hasa kwa watoto wao, na fursa za maisha.”
Alisisitiza kuwa wanawake wa Sudan “hawataki kulishwa. Wanataka fursa, shughuli za kuzalisha kipato, fursa za kuweza kulisha familia zao na watoto wao.”
Suala, hata hivyo, ni iwapo kutakuwa na usaidizi wa kifedha wa kutosha kukidhi mahitaji ya wanawake wakati ambapo ufadhili wa sekta ya ulinzi na afya kwa sasa unafikia asilimia 14 na 11, mtawalia.
“Tunaendelea kusikia tena na tena kwamba hili ni janga la ulinzi hasa linaloathiri wanawake na wasichana, ni janga la kiafya, na bado ufadhili haufuati – wala ufafanuzi wala mahitaji ambayo yanatambuliwa,” alisema.
Maeneo salama na huduma
UNFPA inasimamia maeneo 88 salama kwa wanawake na wasichana kote Sudan ambako “hupata ujasiri wa kuzungumza, kuzungumza kuhusu unyanyasaji ambao wameteseka, kutafuta msaada na kupokea huduma wanazohitaji zaidi.”
Hata hivyo, ukosefu wa utafutaji hufanya iwe vigumu kuendeleza shughuli.
Bi. Falcione alishiriki ushuhuda wa msichana, ambaye alijisikia salama katika maeneo haya kwa sababu alipata kutumia wakati na marafiki zake, kama walivyofanya kabla ya vita.
“Nadhani huu ni ujumbe muhimu sana ambao ulimwengu unapaswa kuusikia,” mkongwe huyo wa masuala ya kibinadamu alisema, akiitaka jumuiya ya kimataifa kutowaacha watu wa Sudan.
