COX’S BAZAR, Bangladesh, Aprili 20 (IPS) – Kila msimu wa baridi maelfu ya kasa wa baharini huja ufukweni katika Cox’s Bazar, katika Ghuba ya Bengal, Bangladesh, kutaga mayai.
Njia yao kwa maeneo ya kuzaliana ni hatari – nyavu za uvuvi, propellers, uchafuzi wa mwanga, maendeleo ya pwani, mbwa wa kupotea na hatari nyingine hupanga njama dhidi ya mafanikio yao.
Eneo hilo lina wingi wa viumbe hai, na wanyama watambaao watano kati ya saba wa zamani waliopo katika maji ya Bangladesh, na watatu – Olive Ridley (Lepidochelys olivacea), Kasa wa Kijani (Chelonia mydas), na Hawksbill (Eretmochelys imbricata) – kuja ufukweni kwa ajili ya kuweka kiota.
Huku kukiwa na hali mbaya kama hii kwa viumbe wa majini, kikundi cha vijana hujitolea kuwalinda kasa kwenye ufuo wa Cox’s Bazar wakati wa msimu wa kuzaliana kuanzia Novemba hadi Machi, na hivyo kuchangia katika uhifadhi wao wenye mafanikio.
“Hapo awali, hatukujua jinsi kasa wa baharini wanavyosaidia kuhifadhi mazingira ya baharini. Sasa tunajua kasa wa baharini wana jukumu muhimu katika kuhifadhi bioanuwai,” Rezaul Karim, mkazi wa kijiji cha Shafir Beel huko Cox’s Bazar, aliiambia Inter Press Service (IPS).
Karim ni mmoja wa vijana waliopewa mafunzo ya uhifadhi wa kobe wa baharini chini ya mradi unaoendeshwa na shirika hilo Msingi wa Arannaykshirika lisilo la faida la uhifadhi nchini Bangladesh. Taasisi hiyo ilianzisha kikundi cha kuhifadhi kasa wa baharini kilichohusisha vijana 25 wa eneo hilo (wanawake 11, wanaume 14) chini ya mradi wake wa Uhamasishaji na Urejeshaji wa Mfumo wa Ikolojia kupitia Harmony (EARTH). ARDHI inasaidiwa na Idara ya Misitu, Idara ya Mazingira (DoE), na Mpango wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa (UNDP) kwa ufadhili wa Global Environment Facility (GEF).
Kikundi kinafanya kazi ya kuongeza ufahamu kuhusu uhifadhi wa kasa wa baharini miongoni mwa wavuvi, vijana, na jamii ya wenyeji. Pia wanalenga kuhimiza mabadiliko katika mitazamo ya wenyeji kwa kuwashirikisha wanajamii.
Kiongozi wa kikundi Delwar Hossain, mkazi wa kijiji cha Sonarpara chini ya Ukhyia upazila, alisema kasa wa baharini wana jukumu muhimu katika kudumisha mazingira ya baharini, kwani aina tofauti za kasa wa baharini husaidia kufagia au kusafisha bahari kwa kusimamia vyanzo mbalimbali vya chakula na makazi.
Alisema kuna imani za kishirikina kwa wavuvi wa baharini kuwa endapo kasa watakamatwa na zana zao za kuvulia samaki wataleta bahati mbaya na ndiyo maana wanaua kasa waliovuliwa kwenye nyavu zao.
“Tulifanya mikutano na wavuvi mara kadhaa na kuwafahamisha kuhusu uhifadhi wa kasa wa baharini,” Delwar alisema.
Gabriella Richardson Temm, Kiongozi wa Mpango wa Ruzuku Ndogo katika tyeye GEF, inasema mashirika ya kiraia, Watu wa kiasili, jumuiya za wenyeji, na vikundi vya vijana na wanawake duniani kote “hucheza majukumu muhimu katika kuunda ajenda za maendeleo ya kimataifa. Hutoa suluhu za mabadiliko ya matatizo ya kimataifa ya mazingira, kuleta wenye haki na sauti zilizotengwa katika midahalo ya sera za kitaifa, na kuinua vipaumbele vya ndani katika mazungumzo ya kimataifa ya mazingira na ufadhili.”
Watu wa Asili, jumuiya za wenyeji, na vikundi vya vijana na wanawake duniani kote hutekeleza majukumu muhimu katika kuunda ajenda za maendeleo za kimataifa.
Mpango wa ruzuku ndogo umetumika kama msingi wa ushirikiano wa asasi za kiraia ndani ya ubia wa GEF tangu kuanzishwa kwake 1992.
“Zaidi ya miongo mitatu, programu imeonyesha kufikiwa na matokeo ya ajabu, ikisimamia zaidi ya dola za Marekani bilioni 1.5 kupitia ruzuku karibu 30,000 kwa Watu wa Asili, jumuiya za mitaa, wanawake na vijana katika nchi 136. Mtandao huu mpana umefanikiwa kupata dola za Marekani milioni 990 katika ufadhili wa pamoja, na kuonyesha ufanisi katika ngazi ya uhamasishaji wa rasilimali za mazingira,” anasema. Temm.
Ulinzi wa jamii ya Grassroots umetambuliwa kuwa unachangia mafanikio ya kuwahamisha mmoja wa kasa wa baharini – kasa wa kijani – kwa Umoja wa Kimataifa wa Makosa
uhifadhi wa orodha ya Nature (IUCN) ‘Inayojali Kidogo’. Mambo mengine ni pamoja na marufuku ya biashara ya kimataifa, kupungua kwa ujangili, na kuboreshwa kwa zana za uvuvi.
Hata hivyo, spishi hizo hukaa kwa wingi katika fukwe za Cox’s Bazar, the Olive Ridley inaainishwa kama ‘Walio hatarini’kwenye Orodha Nyekundu ya IUCN ya Viumbe Vilivyo Hatariniwakati Kasa wa Hawksbill anasalia kuwa ‘Hatarini Sana’ kutokana na kupungua kwa idadi ya watu.
Uanzishwaji wa Kiwanda cha Kuzalishia Kasa
Huko Cox’s Bazar, kwa usaidizi wa taasisi hiyo, kikundi cha vijana kilichunguza umbali wa kilomita 10 kutoka Reju Khal hadi ufuo wa Balia Khali ili kutambua maeneo ya kutagia kasa wa baharini. Pia ilikusanya maarifa kutoka kwa jumuiya za wenyeji juu ya misimu ya kuzaliana kwa kasa wa baharini, mara kwa mara kutaga viota, maeneo yanayopendelewa, na mitazamo ya jamii kuhusu uhifadhi.
Kufuatia tathmini hiyo, kituo cha kutotolea vifaranga vya kasa wa baharini kilianzishwa huko Boro Inani, Cox’s Bazar. Kiwanda cha kutotoleshea vifaranga sasa kinachukua jukumu muhimu la uhifadhi, kama takwimu hizi zinavyoonyesha.
Kati ya Januari na Aprili 2024, mayai 5,878 ya Olive Ridley yalikusanywa kutoka kwenye viota mbalimbali katika ufuo wa bahari wa Swankhali, Ruppati, Imamer Deil na Madarbunia, na kusababisha watoto 3,586 kuanguliwa, na kufanikiwa kuanguliwa kwa wastani wa asilimia 61.
Pia, kuanzia Februari hadi Aprili 2025, jumla ya mayai 3,199 yalikusanywa, na kufikia Mei 2025, watoto 716 walikuwa wametolewa.
Delwar alisema kuwa mbwa wanaorandaranda mara nyingi hula mayai ya kasa hivyo ufugaji huo hutoa mchango mkubwa.
“Tunakusanya mayai ambayo kasa wanaachilia ufukweni na kuwaleta kwenye sehemu ya kutotolea vifaranga. Mbali na hilo, tunaomba wanajamii watoe mayai ya kasa kwenye sehemu ya kutotolea vifaranga. Sisi, wanakikundi, tunakusanya mayai ya kasa kutoka kwao pia.”
Nurul Afsar, mwanachama mwingine wa TCG, alisema jumuiya nyingi za makabila wanaoishi katika Cox’s Bazar hutumia kasa na mayai yao – hivyo kikundi kina jukumu la kuwahimiza kutotumia lakini badala yake kuwalinda.
ABM Sarowar Alam, meneja programu (aina na makazi) katika IUCN nchini Bangladesh, alisema Ufukwe wa Cox’s Bazar ulikuwa mahali pazuri pa kuzaliana kasa wa baharini, lakini umepungua kutokana na upotevu wa makazi, ujangili, na usumbufu wa binadamu.
Anaamini kuwa maeneo kadhaa ya ufuo huo yanapaswa kutangazwa kuwa “maeneo yaliyolindwa kwa kasa wa baharini” ili kuhakikisha kuzaliana kwa usalama na kwamba uvuvi unapaswa kuzuiwa katika mifereji inayounganisha baharini ili kasa waweze kutembea kwa uhuru kwa kutagia.
Kikundi pia kinashughulikia hatari zingine, kama vile suala la mbwa wanaopotea ambao huua kasa na kula mayai.
Firoz Al Amin, afisa msururu wa Safu ya Misitu ya Inani huko Ukhiya, alisema Idara ya Misitu imekuwa ikifanya kazi ya kudhibiti mbwa wanaozurura ufukweni, kwa lengo la kuwalinda kasa hao.
Mradi wa EARTH, Zaidi ya Uhifadhi wa Kobe
Dk Mohammed Muzammel Hoque, mratibu wa kitaifa wa Mpango wa Ruzuku Ndogo wa GEF katika UNDP Bangladesh, alisema jukumu la mradi wa EARTH lilikwenda zaidi ya uhifadhi wa kasa katika eneo hilo.
Ina timu za kukabiliana na tembo ili kupunguza migogoro kati ya tembo na binadamu. Vikundi Vitano vya Uhifadhi wa Kaa (CCG), vinavyojumuisha wanachama 25 wa vijana, na Vikundi vitano vya Uhifadhi wa Turtle wa baharini (TCG), ambavyo pia vinajumuisha wanachama 25 wa vijana, vinasalia hai. Mradi pia ulikuwa ukifanya kazi ya kurejesha makazi, na zaidi ya miche 7,780 iliyopandwa kwa msaada kutoka kwa Mradi wa EARTH, na karibu 80% iliyonusurika.
Hata hivyo, Hoque alisema kuwa mafanikio yanategemea ufadhili – na inatumainiwa kwamba mara tu Njia ya Forest itakapoanza kufanya kazi, inaweza kuzalisha mapato kutoka kwa watalii.
Abu Hena Mostafa Kamal, mratibu wa programu wa Wakfu wa Arannayk, alisema mradi huo, kwa kuunganisha maisha na uhifadhi, “ulisaidia kukuza hisia ya umiliki miongoni mwa wanajamii na vijana, kuhakikisha kwamba ulinzi wa mazingira sio tu matokeo ya mradi lakini dhamira endelevu, ya pamoja.”
Kumbuka: The Mkutano wa Nane wa Kituo cha Mazingira Duniani itafanyika kuanzia Mei 30 hadi Juni 6, 2026 huko Samarkand, Uzbekistan.
Kipengele hiki kimechapishwa kwa usaidizi wa GEF. IPS inawajibika kwa maudhui ya uhariri pekee, na haiakisi maoni ya GEF.
Ripoti ya Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya IPS
© Inter Press Service (20260420142355) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
