LONDON, Aprili 20 (IPS) – Tarehe 7 Aprili, seŕikali ya Cameŕoon alichapisha orodha kati ya raia wake 16 walithibitisha kuuawa wakipigania Urusi dhidi ya Ukraine. Hiyo ina maana kwamba idadi ya raia wa Cameroon waliouawa katika vita hivi vya mbali huenda ikapita mia moja, na kuifanya nchi hiyo kuwa mwathirika mkubwa zaidi wa harakati ya kuajiri watu wa Urusi inayolenga zaidi Afrika.
Kupunguza migogoro
Wakati Vladimir Putin alizindua uvamizi kamili wa Urusi nchini Ukraine mnamo Februari 2022, labda alidhani vita vingeisha baada ya siku chache. Lakini sasa ina msingi nyuma ya alama ya miaka minne, na mbinu za Urusi zimeleta hasara ya kutisha ya maisha kwa pande zote mbili. Putin anachukulia maisha ya wanajeshi wake kama kitu cha kutupwa, akirusha wimbi la wanajeshi kwenye mistari ya Ukraine katika kile ambacho kimekuwa kuitwa mashambulizi ya ‘grinder ya nyama’. Huku kukiwa na taarifa potofu zinazoenea, makadirio ya majeruhi yanatofautiana sana. Mradi wa kuhesabu vifo vilivyothibitishwa unaweka vifo vya jeshi la Urusi zaidi ya 206,000huku baadhi ya makadirio yakifikia milioni 1.3. Urusi inaripotiwa kupoteza wanajeshi haraka zaidi kuliko inaweza kuchukua nafasi yao.
Putin amemgeukia dikteta wa Korea Kaskazini Kim Jong Un: tangu 2024, majeshi ya Korea Kaskazini yamekuwa yakipigana pamoja na wanajeshi wa Urusi. Zaidi ya 20,000 wametumwa, na kuripotiwa 6,000 majeruhi. Urusi pia imeajiri kutoka nchi za Asia ya Kati na washirika wa muda mrefu kama vile Cuba. Ukraine pia imeleta maelfu ya wapiganaji wa kigeni, wakiwemo mamluki wa Colombia. Sasa Urusi inazidi kugeukia Afrika.
Mkakati wa Kiafrika wa Urusi
Putin ametumia miaka mingi kukuza uhusiano na mataifa ya Afrika, akiisaidia Urusi kupinga kutengwa kimataifa na kukabiliana na shinikizo kutoka kwa mataifa ya magharibi. Uhusiano wa kijeshi umekuwa wa njia mbili: mamluki wa Kirusi kutoka Kikundi cha kivuli cha Wagnerambayo sasa inadhibitiwa kwa karibu na serikali, imetumwa katika nyingi kama Nchi 18 za Afrikaikiwa ni pamoja na Burkina Faso,, Jamhuri ya Afrika ya Kati na Mali. Katika baadhi, wanapigana pamoja na vikosi vya serikali dhidi ya makundi ya waasi; katika mengine, ikiwa ni pamoja na Libya, ambapo serikali mbili zinazopingana zinagombea mamlaka, na Sudannyumbani kwa a vita vya kikatili vya wenyewe kwa wenyewewanaunga mkono moja ya pande mbili zinazopigania madaraka. Popote wanapofanya kazi, mamluki wa Urusi wanatuhumiwa kufanya ukatili.
Kuwasili kwa Urusi kumekuja kwa uungwaji mkono wa umma, ikitupwa kama mbadala wa ukoloni wa zamani wa Ufaransa na kuahidi ushirikiano zaidi sawa. Vikosi vya Wagner vilipoingia Mali mnamo 2022, umati wa watu ulijipanga barabarani kuwasalimia, wakipeperusha bendera za Urusi. Kampeni za kina zinazoiunga mkono Urusi kwa kawaida hutangulia ushiriki wa kijeshi wa Urusi, zikiweka msingi wa makaribisho hayo.
Uhusiano huo ni wa ziada: kwa malipo ya wanajeshi, Urusi kwa kawaida hupokea maliasili, ikiwa ni pamoja na almasi na dhahabu, ambayo husaidia kuendeleza vita ambavyo, licha ya msimamo wa Urusi dhidi ya ubeberu barani Afrika, kimsingi ni kifalme.
Serikali kandamizi za Afrika ya Kati na Magharibi, kadhaa inayoendeshwa na wanajeshi au viongozi wa zamani wa jeshi ambao wamebadilisha sare zao kwa nguo za kiraia, wanathamini mshirika bila nia ya kuchunguza utendaji wao wa haki za binadamu. Mashirika ya kiraia na vyombo vya habari vinavyojaribu kufichua ukiukaji wa haki za binadamu unaofanywa na vikosi vya Urusi vinashambuliwa.
Kutoka Afrika hadi mstari wa mbele
Urusi sasa inatumia ukosefu wa usalama wa kiuchumi wa vijana wengi wa Kiafrika, kuwaajiri kuhudumu – na ikiwezekana kufa – mbele ya Ukraine. Utafiti mkubwa wa hivi majuzi wa mashirika ya kiraia umethibitisha kuwa Urusi hadi sasa imeajiri Raia 1,417 wa Afrikana takwimu ya kweli karibu hakika juu. Idadi imeongezeka mwaka hadi mwaka, ikionyesha mpango wa utaratibu. Misri imetoa waajiri wengi zaidi, ikifuatiwa na Cameroon na Ghana. Kati ya waajiriwa 1,417 waliothibitishwa, 316, asilimia 22, wameripotiwa kuuawa.
Baadhi ya waajiri wameonyesha kuunga mkono Urusi mtandaoni. Wengine wanavutiwa na ahadi ya uraia wa Urusi na mishahara ambayo huzidi chochote ambacho wangeweza kupata nyumbani. Wanaweza kulinganisha uwazi unaoonekana wa Urusi, unaoonyeshwa na kulegeza masharti ya hivi majuzi ya mahitaji ya visa, na ya Ulaya kuongezeka kwa uadui kuelekea wahamiaji.
Wengine ambao wamefanikiwa kutoroka wanaripoti kuzuiliwa. Matangazo ghushi ya kazi yaliwafanya waamini walikuwa wanajiandikisha kwa majukumu ya kiraia au ya usaidizi, ikiwa ni pamoja na kazi kama mafundi bomba na walinzi. Wanapowasili, waajiriwa wanalazimishwa kutia saini mikataba ya lugha ya Kirusi wasiyoweza kusoma, wakipewa mafunzo kidogo na kutumwa mstari wa mbele. Urefu wa wastani wa huduma ya wale waliouawa ni miezi sita tu, ushahidi kwamba Urusi inawachukulia kama wanaweza kutumika.
Waamuzi – ikiwa ni pamoja na washawishi wa mitandao ya kijamii ambao wanakuza uandikishaji, mashirika ya usafiri na mitandao ya ulanguzi wa watu – wanafaidika kutokana na kusambaza waajiri. Katika hali ya kushangaza ya kisiasa, Duduzile Zuma-Sambudla, binti wa rais wa zamani wa Afrika Kusini Jacob Zuma, ni miongoni mwa wale wanaoshutumiwa kuwasajili Waafrika, ikiwa ni pamoja na baadhi ya watu walioambiwa kuwa watafunzwa kama walinzi wa chama cha babake. Mwezi Desemba, polisi wa Afrika Kusini waliwakamata watu watano kwa tuhuma zinazohusiana na kuajiri Waafrika Kusini, akiwemo mwandishi wa habari anayejulikana kwa kueneza propaganda zinazoiunga mkono Urusi.
Shinikizo la uwajibikaji
Huku ushahidi ukiongezeka, serikali kadhaa za Afrika zimechukua hatua. Serikali ya Togo iliwaonya raia wake kuhusu hatari na, wakati wanajeshi kadhaa wa Togo walipokamatwa nchini Ukraini, walithibitisha kuwa wamevutwa huko na ahadi za uongo za kazi na fursa za elimu. Mwaka jana, serikali ya Botswana ilitangaza hivyo kuchunguza kesi za vijana wawili ambao waliamini kuwa walikuwa wanajiandikisha kwa ajili ya programu ya muda mfupi ya mafunzo ya kijeshi lakini walilazimika kupigana. Mwezi Februari, waziri wa mambo ya nje wa Ghana alithibitisha hilo angalau 55 raia wa nchi yake walikuwa wameuawa na kusafiri kwenda Ukraine tafuta kuachiliwa ya wafungwa wa vita wa Ghana. Polisi nchini Kenya na Afrika Kusini wamewakamata watu wanaosafirisha magenge na kufunga mashirika ya kuajiri. Serikali ya Kenya hivi karibuni alitangaza Urusi ilikuwa imekubali kuacha kuajiri raia wa Kenya, ikitoa ushahidi kwamba shinikizo la kudumu la nchi mbili linaweza kuleta matokeo.
Lakini serikali nyingine nyingi za Kiafrika zimesalia kukataa, na kuweka uhusiano wa joto na Urusi juu ya maisha ya raia wao. Kwa kufanya hivyo, wanaweka wazi kwamba maisha hayo yanaweza kutupwa kwao kama ilivyo kwa Urusi.
Mataifa mengi zaidi yanapaswa kuishinikiza Urusi kukomesha vitendo vyake vya kuajiri watu vibaya. Na kwa washirika wa kimataifa ambao wanadai kujali kuhusu ustawi wa vijana wa Kiafrika, kuna mahali wazi pa kuanzia: kusaidia kushughulikia hali ya kiuchumi ambayo inaunda kundi tayari la waajiri waliokata tamaa na kuacha sera za uadui za uhamiaji ambazo zinaifanya Urusi, ya maeneo yote, ionekane kama mahali pa kuhitajika.
Andrew Firmin ni CIVICUS Mhariri Mkuu, mkurugenzi mwenza na mwandishi wa Lenzi ya CIVICUS na mwandishi mwenza wa Ripoti ya Hali ya Asasi za Kiraia.
Kwa mahojiano au habari zaidi, tafadhali wasiliana (barua pepe inalindwa)
© Inter Press Service (20260420061750) — Haki Zote Zimehifadhiwa. Chanzo asili: Inter Press Service
